વિદ્યાર્થી મોત: ગુજરાતમાં 3 વર્ષમાં 1,888થી વધુ મોત – આંકડા, કારણો અને શું કરવું જોઈએ

28 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ Google Trends પર 'વિદ્યાર્થી' શબ્દ 600% વધારા સાથે ટ્રેન્ડ થયો — અને તેનું કારણ ચિંતાજનક છે. સ્થાનિક ગુજરાતી અખબારોના અહેવાલો મુજબ, ગુજરાતમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં વિદ્યાર્થી મોતના આંકડા 1,888થી 1,899 સુધી નોંધાયા છે, અને છેલ્લા માત્ર આઠ દિવસમાં સુરત, રાજકોટ અને વડોદરામાં પાંચ વિદ્યાર્થીઓએ આપઘાત કર્યો છે.

આંકડા શું કહે છે?

સંદેશના 26 સપ્ટેમ્બરના અહેવાલ મુજબ રાજ્યમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં કુલ 1,888 વિદ્યાર્થીઓએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને છેલ્લા એક દાયકામાં વિદ્યાર્થી આત્મહત્યામાં 80%નો વધારો નોંધાયો છે. ગુજરાત સમાચારે આ જ સમયગાળા માટે 1,899 આપઘાતનો આંકડો આપ્યો છે — બંને અહેવાલો વચ્ચે 11નો તફાવત છે, જે સૂચવે છે કે આ પ્રાદેશિક મીડિયા રિપોર્ટ્સ છે, સત્તાવાર રાજ્ય આંકડાશાસ્ત્ર નહીં.

ગુજરાત સમાચારના અહેવાલમાં વધુ વિગતો છે: એક જ વર્ષમાં 568 વિદ્યાર્થીઓએ જીવન ટૂંકાવ્યું — સરેરાશ દર બે દિવસે ત્રણ વિદ્યાર્થીઓ. આપઘાત કરનારાઓમાં 1,024થી વધુ દીકરીઓ સામેલ છે. પરીક્ષામાં નાપાસ થવાના ડરથી 108 અને બેરોજગારીના કારણે 159 યુવાનોના મોત નોંધાયા છે.

છેલ્લા આઠ દિવસની ઘટનાઓ

• રાજકોટ (મારવાડી યુનિવર્સિટી): 19 સપ્ટેમ્બરે એક વિદ્યાર્થિનીએ 10મા માળેથી અને 25 સપ્ટેમ્બરે કોમ્પ્યુટર સાયન્સના ત્રીજા વર્ષના વિદ્યાર્થીએ છઠ્ઠા માળેથી કૂદીને આપઘાત કર્યો — એક જ કેમ્પસમાં 6 દિવસમાં બે ઘટનાઓ.
• સુરત: 18 સપ્ટેમ્બરે બી.કોમ.ની પરીક્ષા આપી પરત ફરેલા વિદ્યાર્થીએ 13મા માળેથી કૂદીને અને 24 સપ્ટેમ્બરે પીજી મેડિકલના બીજા વર્ષના વિદ્યાર્થીએ આત્મઘાતી પગલું ભર્યું.
• વડોદરા: ધોરણ 10માં અભ્યાસ કરતી સગીર વિદ્યાર્થિનીએ ગળે ફાંસો ખાઈ જીવન ટૂંકાવ્યું.

મારવાડી યુનિવર્સિટીમાં વિરોધ પર પોલીસ કાર્યવાહીનો વિવાદ

આ મોતના મામલે શુક્રવારે દેખાવો કરવા ગયેલા ABVPના કાર્યકર્તાઓ પર પોલીસે લાકડી વડે માર માર્યો હોવાનો આરોપ છે, જેમાં બે કાર્યકર્તાઓને સિવિલ હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડ્યું. દિવ્ય ભાસ્કરના 27 સપ્ટેમ્બરના અહેવાલ મુજબ ABVPએ પોલીસ કમિશનરને આવેદન આપવા ગયા, પરંતુ ઉચ્ચ અધિકારીઓ હાજર ન હોવાથી કંટ્રોલ રૂમના ઇન્સ્પેક્ટરને આવેદન આપવામાં આવ્યું. મંત્રીએ જાહેરાત કરી છે કે જો પોલીસ કમિશનર ન મળે તો સોમવારે ફરી રૂબરૂ મળી ફરિયાદ કરાશે. નોંધનીય છે કે પોલીસ તરફથી હજુ કોઈ જાહેર નિવેદન આવ્યું નથી — આ આરોપો કાર્યકર્તાઓના જણાવ્યા પર આધારિત છે.

આ આંકડા કેમ ચિંતાજનક છે અને શું કરવું જોઈએ?

અહેવાલોમાં ઉલ્લેખિત મુખ્ય કારણોમાં પરીક્ષાનું દબાણ, અભ્યાસનું ભારણ, માનસિક તણાવ અને બેરોજગારી સામેલ છે. નીટ પેપર લીક જેવી ઘટનાઓથી હતાશ થઈને પણ એક વિદ્યાર્થીએ આપઘાત કર્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે. જોકે, કોઈ પણ અહેવાલમાં કારણોનો વિગતવાર વર્ગીકરણ (શૈક્ષણિક દબાણ વિરુદ્ધ વ્યક્તિગત સમસ્યાઓ) ઉપલબ્ધ નથી, તેથી ચોક્કસ કારણો સામાન્યીકરણ કરવું યોગ્ય નથી.

જો તમે અથવા તમારા કોઈ પરિચિતને માનસિક સંકટનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોય, તો ભારતમાં ટેલે-માનસ (Tele-MANAS) હેલ્પલાઇન 14416 અથવા કિરણ હેલ્પલાઇન 1800-599-0019 પર મફત સહાય ઉપલબ્ધ છે.

અહેવાલોમાં ભલામણ કરવામાં આવેલા પગલાંમાં શાળા-કોલેજોમાં સક્રિય કાઉન્સિલિંગ સેન્ટરો, માનસિક સ્વાસ્થ્ય જાગૃતિ, ફી માળખાનું નિયંત્રણ અને આપઘાતના કારણોની સ્વતંત્ર તપાસ સાથે સમયબદ્ધ એક્શન પ્લાનનો સમાવેશ થાય છે. આ આંકડા રિપોર્ટેડ કેસોના છે — વાસ્તવિક સંખ્યા વધુ હોઈ શકે છે, અને સત્તાવાર સરકારી ચકાસણી હજુ બાકી છે.